ONLY_TV 1

Τί να πει κανείς για τον Κυνόδοντα; Προσωπικά θεωρώ την ταινία κινηματογραφική εμπειρία. Είμαι ενθουσιασμένος, χαρούμενος που ένας Έλληνας δημιούργησε μια τέτοια ταινία. Απ΄τις πιο πρωτότυπες που έχω δει στη ζωή μου. Δεν βλέπω ιδιαίτερα πολλές ταινίες, επομένως δεν έχω να επιλέξω από ένα ιδιαίτερο μεγάλο δείγμα, αλλά σίγουρα αυτό είναι ενα φιλμ που θα το κουβαλώ για πάντα για μέσα μου. Είναι περίεργη, προκλητική (ηθελημένα), σινεφίλ, extreme avant guard.

Δυο μέρες έχουν περάσει από τότε που την είδα και ακόμα μέσα στο μυαλό μου. Δεν πίστευα ποτέ πως ένας Έλληνας θα μπορούσε να κάνει μια τέτοια ταινία. Υποκλίνομαι στον Γιώργο Λάνθιμο! Πολλές ερμηνείες μπορεί να δώσει κανείς στις περισσότερες σκηνές της ταινίας. Απίστευτα πολυεπίπεδη! Πέρα απ'τον σωματικό βιασμό, ο ψυχολογικός βιασμός των παιδιών είναι ένα απ'τα πράγματα που με συντάραξαν σ' αυτή την ταινία, με τα επιφωνήματα κενής απορίας να διαδέχονται το ένα το άλλο. '' Η άγνοια οδηγεί στην απόλυτη υποταγή '', αυτό διάβασα σε μια κριτική της ταινίας από μπλογκ και δεν μπορώ να μη συμφωνήσω περισσότερο. Πολλές φορές η τέχνη δε μας χαϊδεύει τα αυτιά, ούτε είναι γεμάτη από ουράνια τόξα και πουπουλένια σύννεφα. Είναι ωμή, αμίλικτη και σκληρή. Όπως και η ίδια η ζωή....

Νομίζουν πως τα αεροπλάνα είναι παιχνίδια που καμιά φορά πέφτουν στον κήπο, πως τα ζόμπι είναι κίτρινα λουλούδια, ο Σινάτρα είναι ο θείος που τους τραγουδάει στοn δίσκο και η γάτα είναι ένα επικίνδυνο άγριο ζώο. Μισθώνει μια κοπέλα από τη δουλειά, τη Χριστίνα, για να ξεδιψάσει τις αγριεμένες ορμόνες του γιου και, χωρίς να το ξέρει, φέρνει το χάος στο σπιτικό. Η Χριστίνα κάνει δώρο στη μεγάλη κόρη μια στέκα για τα μαλλιά και ζητάει ως αντάλλαγμα ένα σεξουαλικό δώρο, που ταράζει την ισορροπία. Παρανοώντας τις αρχές της σφιχταγκαλιασμένης οικογένειας, ο πατέρας έκανε το λάθος να πιστέψει πως για το καλό των παιδιών δεν πρέπει να τα αφήσει ελεύθερα στον άσπλαχνο κόσμο - αυτό δεν μας λένε έμμεσα, ειδικά στην Ελλάδα;
Τη στιγμή του απογαλακτισμού, όταν το πιο δυνατό μας δόντι (ο Κυνόδοντας) θα κουνηθεί χωρίς επιστροφή και θα πάρει την άγουσα προς την έξοδο, τότε η «κακή εκπαίδευση» θα έρθει σε βίαιη ρήξη με το παρελθόν. Ο Λάνθιμος κλιμακώνει το σχίσμα σαν θρίλερ, αλλάζοντας με αυτοπεποίθηση ταχύτητες, όπως όταν η έξοχη Παπούλια χορεύει σαν να χύνεται σπασμωδικά η ψυχή της.



Oλόκληρο το άρθρο-κριτική για την ταινία του Σταύρου Γανωτή στο www.cine.gr

Ο Κυνόδοντας δεν είναι σουρεαλιστικός. Είναι υπερ-ρεαλιστικός και άμεσα αλληγορικός.
Ανήκει στην σφαίρα της υπαρκτής φαντασίας, αφού συμβαίνει ολόγυρα μας. Μια βαθιά νοηματική πρόταση στην οποία πρέπει να ξεφλουδίσεις το προκλητικό περίβλημα και να δεις ολοφάνερα το πώς δομείται η πραγματικότητα μας.Μόνες ενστάσεις είναι το πολύ απότομο φινάλε, που στερεί εξέλιξης από την νοηματική, και η ύπαρξη περισσότερων προκλητικών σκηνών από ότι χρειάζονταν, αφού ο Λάνθιμος αποδεικνύει πως μπορεί να αγγίξει αισθητικά τον δέκτη και χωρίς όλα τα επικίνδυνα παιχνίδια του.

Η αποκρυπτογράφηση έχει ως εξής: μεγαλώνουμε σε ένα κοινωνικό σύστημα για να γνωρίζουμε αυτά που το σύστημα θέλει. Μέσα του συστήματος είναι η εκπαίδευση και η ήδη εκπαιδευμένη οικογένεια. Θέτουμε από μικρά παιδιά δεδομένα, τα οποία δεν έχουμε αφεθεί να επεξεργαστούμε, επειδή αποστερούμαστε την ελευθερία να το κάνουμε και την πληροφόρηση να γνωρίζουμε. Μόνη ελπίδα απόδρασης είναι ο ψυχικός και σωματικός αυτοτραυματισμός προς την μεγάλη απόδραση. Ο Λάνθιμος ενεργεί σαν μεγάλος δημιουργός και δεν παρεκκλίνει ποτέ από την αλληγορική του δυναμική. Κάνει σινεμά για γερά στομάχια και δοκιμασμένα στην κοινωνική ανάλυση μυαλά, ξεσκαρτάροντας κάθε αδόκιμο «μέλος» με την οπτική πρόκληση.

Το σινεμά δεν υπάρχει μονάχα για να χαϊδεύει την κατεστημένη μας ύπαρξη. Όπως κι ολόκληρη η τέχνη, έχει ποικίλους μηχανισμούς και τάσεις και μπορεί να είναι από εραστής μέχρι επαναστάτης. Ποτέ, όμως, δεν κρίνεται με το πώς θα κάναμε εμείς ένα έργο, αλλά με αυτό που δίνει ο δημιουργός. Αλλιώς, θα αποζητούσαμε μονάχα στρατευμένη τέχνη. Τείνουμε να πιστεύουμε πως όλα είναι ομαλά στον σύγχρονο πολιτισμό μας κι αυτό που επιδοκιμάζονταν χθες, γιουχάρεται σήμερα ως προκλητικό. Στερούμε, έτσι, το δικαίωμα της έκφρασης, όχι στον καλλιτέχνη, αλλά στον εαυτό μας. Γιατί ο αληθινός καλλιτέχνης γνωρίζει εκ του προοιμίου ότι όταν το έργο του προβάλλεται δημοσίως, δεν ανήκει πλέον σε αυτόν. Κι εμείς αντί να το βλέπουμε ως ευκαιρία για περεταίρω ωρίμανση, το αναθεματίζουμε και πάμε στο ασφαλές. Μαζί ακυρώνουμε δημιουργούς του παρελθόντος που έκαναν κάτι αντίστοιχο στην εποχή τους, αλλά αυτούς δεν τους αγγίζουμε ανοιχτά, γιατί φοβόμαστε την έτοιμη κατακραυγή. Ας μάθουμε το τι θα πει πρόκληση στην τέχνη και πότε αυτή γίνεται απλά για την πρόκληση. Αλλιώς εξισώνουμε την τέχνη με ένα αγώνα κατς. Ξέρω ότι δεν απευθύνομαι, με αυτόν το διδακτικό τόνο, στο σύνολο των ανθρώπων που αγαπούν την τέχνη, αλλά κάνω έκκληση να σεβόμαστε την δημιουργία και να μην αποκρύπτουμε ότι απλά δεν μας πάει εξ όψεως ή την άλλη άποψη χωρίς να την βάλουμε σε εσωτερική διεργασία. Η αρετή δεν είναι ένας δρόμος που αρχίζει με ροδοπέταλα. Πρώτα μπαίνουμε στα αγκάθια…

«Τι είναι μουνί;», ρωτάει η κόρη. «Λάμπα», απαντάει η μαμά. Συμπέρασμα; Όταν σβήνει το μουνί, το δωμάτιο βυθίζεται στο σκοτάδι. Γελάτε; Για σκεφτείτε το. Όταν οι πολιτικοί ρητορεύουν για μια καλύτερη προοπτική, μεταλλάσσουν το αληθινό νόημα της «Αλλαγής».

Πάμε παρακάτω. Οι γονείς που παραδίδουν στραμπουλιγμένη εκπαιδευτική διαδικασία, επιδίδονται στα κρυφά, στη δική τους πορνογραφία. Απίστευτα πράγματα. Ακόμα πιο τρομερά. Ο πατέρας διαπράττει το λάθος να προσκομίσει στην απομονωμένη του βίλα μια ξένη κοπέλα ώστε να ξεχαρμανιάσει ο κανακάρης του από τη σεξουαλική του ανησυχία. Πώς συνέβαινε με τους πατεράδες του ΄50 και του ΄60 που έσπρωχναν τα αγόρια τους στην Τρούμπα; Έτσι. Εδώ όμως η πόρνη σε κατ΄ οίκον υπηρεσία. Η παρουσία αυτού του ξένου σώματος προκαλεί μια σειρά από απρόβλεπτα γεγονότα. Ο ιός της πραγματικότητας μολύνει τα παιδιά του σωλήνα. Κι έτσι η εσωτερική, ύπουλη βία, αρχίζει να εκδηλώνεται με αληθινή, σωματική βία.

Πού παραπέμπουν όλα αυτά; Ο πολιτισμός μας, η καθαρότητά μας, η καλοπέρασή μας είναι ο γυαλισμένος Μεσαίωνάς μας. Των στραμπουλιγμένων λέξεων. Των παραμορφωμένων νοημάτων. Των διεστραμμένων σχέσεων. Των απαγορευμένων αισθημάτων. Όλα αποστειρωμένα. Όλα χωρίς συγκίνηση και καρδιά. Όλα αυτοματοποιημένα, προγραμματισμένα και καθαρά. Το γυαλισμένο και καθαρό πορεύεται με τη μούχλα, τη διαστροφή και την εσωτερική καταστροφή. Έξω κούκλα, μέσα πανούκλα. Πάμε πιο βαθιά.



Η τεχνητή αρμονία (των γονιών με τα παιδιά και φυσικά με αυτή την επιτηδευμένη κοινωνική συνθήκη) αγκαλιά με τη χαοτική, εσωτερική, ασυμμετρία. Ο φόβος με την άγνοια. Η εσωστρέφεια με την παρακμή. Ο πολιτισμός μας δηλαδή, η επιτομή του παράλογου και της κατεψυγμένης προοπτικής. Προχωράμε όπισθεν ολοταχώς. Προσέξτε την αντίφαση. Οι γονείς (η εξουσία) με τη βία και την πορνογραφία. Τα παιδιά (οι υπήκοοι) στην απαγόρευση της γνώσης, πράγμα που τους σπρώχνει στον αυτισμό και την ανυπαρξία. Η απομόνωση και οι απαγορεύσεις καταλήγουν σε μια δικτατορία πολυτελείας. Κι αυτή με τη σειρά της προκαλεί αφασία και αιμομιξία.

Ο Λάνθιμος συνθέτει και πηγαινοέρχεται από το ένα στο άλλο επίπεδο σαν αίλουρος κατασκευαστής. Διατηρώντας συνεχώς και αδιαλείπτως το ίδιο αυστηρό ύφος. Από εδώ προκύπτει η αφασία. Από εδώ η ομοιομορφία. Από εδώ η υποταγή και προγραμματισμένη μαζική κουλτούρα. Από εδώ- ακόμα- και ο σίριαλ κίλερ. Από εδώ όμως και η ανυπακοή, η αναρχία.